Afvallen lukt niet? Dit zijn de meest voorkomende oorzaken

Je eet gezonder dan ooit, je slaat de koekjes over, je bent bewuster bezig dan al je vrienden bij elkaar, en toch beweegt de weegschaal geen millimeter. Frustrerend, en je bent echt niet de enige. Ik heb honderden mensen begeleid die precies dit zeiden: “Jesse, ik doe alles goed en er gebeurt niks.” In bijna alle gevallen zat het probleem niet in te weinig wilskracht, maar in een paar dingen die je makkelijk over het hoofd ziet. Hieronder loop ik de meest voorkomende oorzaken langs, nuchter en zonder schuldgevoel.

1. De energiebalans is subtieler dan je denkt

Afvallen gebeurt als je over langere tijd iets minder energie binnenkrijgt dan je verbruikt. Dat is geen mening, dat is natuurkunde. Het lastige is niet het principe, maar de uitvoering: die energie sluipt binnen op plekken waar je niet op let. Een scheut olijfolie in de pan, een handje noten voor de tv, de melk in je koffie, een paar happen van het bord van je kind. Los stelt het niks voor, maar bij elkaar kan het zomaar 300 tot 500 calorieen per dag zijn. En dat is precies het verschil tussen afvallen en stilstaan.

De verborgen calorieen die bijna iedereen vergeet

• Bak- en braadvet: een eetlepel olie is al zo’n 90 calorieen
• Drinken: frisdrank, sap, speciaalbier en die dagelijkse latte
• Proeven tijdens het koken (een paar happen tellen echt mee)
• Sauzen en dressings die “gezond” ogen maar vol vet zitten
• De restjes van de kinderen die je niet weg wilt gooien

Wil je weten of dit bij jou speelt, houd dan een week lang eerlijk bij wat er binnenkomt. Niet voor altijd, gewoon om je ogen te openen. De gratis Eetmeter-app van het Voedingscentrum is daar prima voor, en veel mensen werken met MyFitnessPal omdat je daar producten kunt scannen. Je hoeft niet je hele leven te tellen, maar zo’n week laat vaak precies zien waar het lek zit.

2. Het weekend maakt je week ongedaan

Dit is de klassieker, en ik trapte er zelf jarenlang in. Doordeweeks was ik voorbeeldig: havermout, salades, netjes op tijd naar bed. En dan kwam vrijdagavond. Wijn, borrelnootjes, zaterdag uit eten, zondag brunch. Vijf goede dagen die ik in twee dagen weer wegat. Reken maar mee: als je doordeweeks een tekort van 500 calorieen draait, bouw je 2500 op. Twee weekenddagen met elk 1500 extra en je staat weer op nul. De oplossing is niet dat je het weekend moet schrappen, wel dat je het niet als vrijbrief ziet. Iets minder streng doordeweeks en iets bewuster in het weekend werkt beter dan zwart-wit schakelen.

3. Je onderschat je eten en overschat je beweging

Onze inschatting van porties is gemiddeld belabberd, dat is uit onderzoek keer op keer gebleken. We denken 400 calorieen te eten terwijl het er 700 zijn. Tegelijk overschatten we wat een work-out oplevert: dat half uur op de crosstrainer verbrandt misschien 250 calorieen, ongeveer een gevulde koek. Bewegen is goud waard voor je gezondheid, je humeur en je spieren, maar je kunt een slecht voedingspatroon er zelden mee compenseren. Het bord is waar het gewicht wordt bepaald.

4. Je slaapt en piekert je vooruitgang kapot

Slecht slapen doet meer dan je moe maken. Na een korte nacht heb je meer trek, vooral in zoet en vet, en minder rem om er nee tegen te zeggen. Ik heb clienten gehad die verder niks veranderden, alleen een uur eerder naar bed gingen, en die na een maand toch die knik in de weegschaal zagen. Chronische stress werkt vergelijkbaar: het maakt niet dat je automatisch aankomt, maar het duwt je richting eten dat je eigenlijk niet wilde. Slaap en rust zijn geen luxe, ze zijn onderdeel van het plan.

5. Je verwacht te snel te veel

Soms lukt het afvallen wel, maar te langzaam naar je zin, en dan concludeer je dat het niet werkt. Een halve kilo per week is een prima tempo, ook al voelt dat traag. Daarbij schommelt je gewicht van dag tot dag door vocht, zout en hoe vol je darmen zitten. Als je jezelf elke ochtend weegt en op elke uitschieter reageert, word je gek. Weeg jezelf hooguit een keer per week, op hetzelfde moment, en kijk naar de lijn over een maand. Een simpele weegschaal van de Etos of Kruidvat volstaat, je hebt geen dure lichaamsanalyse nodig.

Herken je jezelf in een paar van deze punten, dan is dat goed nieuws: het betekent dat er iets concreets te draaien valt. Begin met dat ene lek dat het grootst is, geef het een paar weken, en beoordeel dan pas. Meer weten over hoeveel je eigenlijk zou moeten eten? Lees dan hoeveel calorieen je per dag nodig hebt om af te vallen. En als honger je grootste struikelblok is, helpt dit stuk over eten dat echt verzadigt je verder.