Toegevoegde suiker herkennen op een verpakking

Toegevoegde suiker herken je vooral in de ingrediëntenlijst, niet in de voedingswaardetabel. De regel ‘waarvan suikers’ telt namelijk alle suikers mee: zowel toegevoegde als van nature aanwezige suikers. Wil je weten of een fabrikant suiker heeft toegevoegd, kijk dan eerst naar de ingrediënten en pas daarna naar de grammen suikers per 100 gram of 100 milliliter. Volgens het Voedingscentrum over etiketten staan ingrediënten in volgorde van hoeveelheid, en op de pagina Suiker staat ook dat de voedingswaardetabel geen onderscheid maakt tussen natuurlijke en toegevoegde suikers.

Dat verschil is belangrijk als je bewuster boodschappen wilt doen. In yoghurt, fruit en melk kunnen van nature suikers zitten, terwijl in koek, saus of ontbijtgranen vaak suiker is toegevoegd. Wie etiketten slim leest, ziet dat verschil sneller en vergelijkt eerlijker.

Waarom ‘waarvan suikers’ niet genoeg zegt

Op verpakkingen staat bij koolhydraten meestal ook de regel ‘waarvan suikers’. Dat lijkt handig, maar die regel vertelt alleen hoeveel suikers er totaal in het product zitten. Het gaat dus om alle mono- en disachariden samen, ook als die van nature al in het product aanwezig waren. Het Voedingscentrum over wat er in een product zit legt uit dat de voedingswaardetabel standaard per 100 gram of 100 milliliter wordt vermeld, met onder meer energie, koolhydraten en suikers.

Praktisch betekent dit:

• Bij naturel yoghurt kan ‘waarvan suikers’ vooral lactose uit melk zijn.
• Bij appelmoes zonder suiker kan het vooral om fruitsuikers gaan.
• Bij chocoladevla of frisdrank gaat het vaak grotendeels om toegevoegde suikers.

De tabel helpt dus wel bij vergelijken, maar niet bij het beantwoorden van de vraag: is er suiker toegevoegd?

Waar je toegevoegde suiker wél ziet: de ingrediëntenlijst

Voor toegevoegde suiker is de ingrediëntenlijst je beste bron. Fabrikanten moeten vermelden waaruit een product bestaat en toegevoegde ingrediënten noemen. Bovendien staat het ingrediënt dat het meest voorkomt vooraan. Dat volgt uit de uitleg op de pagina Etiket en wordt ook praktisch toegelicht door het Voedingscentrum.

Zie je een van deze namen, dan is er meestal sprake van toegevoegde suiker of een suikerbron:

• suiker, kristalsuiker, rietsuiker
• glucose, dextrose, fructose, maltose
• glucose-fructosestroop
• stroop, siroop, melasse
• honing
• vruchtenconcentraat, sapconcentraat, appeldiksap
• agavesiroop, ahornsiroop

De pagina Suiker noemt meerdere van deze benamingen expliciet en wijst er ook op dat fabrikanten suikerbronnen als honing of vruchtenconcentraat kunnen gebruiken.

Snelle beslisregel in de supermarkt

Als je weinig tijd hebt, werkt deze volgorde goed:

1. Kijk eerst naar de ingrediëntenlijst. Staat suiker of een andere suikernaam in de eerste drie ingrediënten, dan bevat het product waarschijnlijk relatief veel toegevoegde suiker.
2. Bekijk daarna de voedingswaarde per 100 gram of 100 milliliter. Zo kun je twee vergelijkbare producten eerlijk naast elkaar leggen.
3. Let pas als derde op claims op de voorkant. Woorden als ‘natuurlijk’, ‘verantwoord’ of ‘ambachtelijk’ zeggen niet automatisch iets over de hoeveelheid suiker.

Die laatste stap is belangrijk, omdat verpakkingen je aandacht makkelijk naar de voorkant trekken, terwijl de bruikbare informatie juist op de zijkant of achterkant staat.

Wat betekent ‘zonder toegevoegde suikers’ precies?

De claim ‘zonder toegevoegde suikers’ is wettelijk begrensd. Volgens het overzicht van voedingsclaims van het Voedingscentrum mogen aan zo’n product geen suikers of andere vanwege hun zoetkracht gebruikte levensmiddelen zijn toegevoegd. Bevat het product van nature suikers, dan moet daarbij ook vermeld worden dat het van nature aanwezige suikers bevat.

Dat betekent dus niet automatisch dat het product suikervrij is. Een ongezoete appelmoes kan nog steeds veel natuurlijke fruitsuikers bevatten. En een zuivelproduct zonder toegevoegde suikers kan nog steeds lactose bevatten. Wie vooral op totale suikerinname let, moet daarom alsnog naar de voedingswaardetabel kijken.

Fictief voorbeeld: yoghurt vergelijken

Stel, je vergelijkt twee bekers yoghurt.

In dit fictieve voorbeeld zie je meteen het verschil. Bij de naturelvariant komt de suiker waarschijnlijk vooral van nature uit melk. Bij de aardbeienvariant staat suiker hoog in de ingrediëntenlijst en is er dus duidelijk suiker toegevoegd. De regel ‘waarvan suikers’ bevestigt daarna alleen nog dat de totale hoeveelheid hoger ligt.

Veelgemaakte misverstanden

• “Honing is geen suiker.” Op etiketten telt honing gewoon als zoetende toevoeging mee.
• “Vruchtenconcentraat is altijd natuurlijk en dus geen toegevoegd suiker.” Als het wordt toegevoegd om te zoeten, is het juist relevant om mee te wegen.
• “Bruin, volkoren of meergranen betekent automatisch minder suiker.” De kleur of graansoort zegt dat niet. Kijk altijd op het etiket.
• “Suikerarm en zonder toegevoegde suikers zijn hetzelfde.” Dat zijn verschillende claims met verschillende regels.

Wil je de basis van voedingsstoffen beter begrijpen, lees dan ook welke verschillende voedingsstoffen er zijn. Voor het onderscheid binnen koolhydraten is waar veel koolhydraten in zitten een logisch vervolg.

Checklist: zo herken je toegevoegde suiker sneller

• Pak het product om en zoek direct de ingrediëntenlijst.
• Scan op suiker, stroop, siroop, honing, concentraat of woorden als glucose en dextrose.
• Let op de volgorde: vooraan betekent relatief veel.
• Gebruik de regel ‘waarvan suikers’ alleen om vergelijkbare producten te vergelijken.
• Verwar ‘zonder toegevoegde suikers’ niet met suikervrij.
• Kijk kritisch naar producten die gezond ogen, zoals ontbijtgranen, drinkyoghurt, saus en repen.

Deze uitleg is samengesteld met AI en gecontroleerd aan de hand van de vermelde bronnen. Lees over de redactie en onze werkwijze. Er is geen afzonderlijke beoordeling door een menselijke vakspecialist uitgevoerd.